CẦN THƠ:

            Anh / Chị nghĩ như thế nào về câu nói: “Khi một cánh cửa đóng lại thì sẽ có một cánh cửa khác mở ra, và những con người đích thực vẫn luôn tiến về phía trước. Nơi nào có ý chí nơi đó có con đường.”?

ĐÁP ÁN

Đây là kiểu đề mở. Học sinh có thể linh hoạt sử dụng nhiều thao tác kết hợp hoặc chọn lựa thao tác phù hợp với kiểu bài viết để hoàn thành yêu cầu đề.

Bài làm của học sinh có thể viết theo những kiểu bài sau:

- Tự sự.

- Nghị luận xã hội.

Yêu cầu cần đạt:

1. Về nội dung: Dù viết theo kiểu bài nào học sinh cũng cần nêu bật được các nội dung sau:

            - Ý nghĩa câu nói:

            + Cuộc đời không bao giờ hoàn toàn đóng cửa với bất kì ai có ý chí và luôn nỗ lực.

            + Người “đích thực” - người chân chính, có ý chí – sẽ làm chủ hoàn cảnh của mình, tự tạo cơ hội cho mình trong bất cứ hoàn cảnh nào.

            + Câu nói có giá trị tạo niềm tin và động viên khi con người đang phải đối mặt với khó khăn hay khi đang dao động niềm tin vào cuộc sống.

            - Bình luận:

            + Đứng trước cánh cửa đóng, con người đích thực phải làm gì?

            + Đứng trước cánh cửa mới được mở ra, con người đích thực phải làm gì?

            + Ý chí tạo nên con đường như thế nào?

2. Về hình thức:

- Sử dụng đúng, nhuần nhuyễn các thao tác hoặc phương thức biểu đạt cho kiểu bài văn đã chọn lựa.

- Bài viết cần phải có cảm xúc, có chiều sâu tư tưởng.

- Văn phong chững chạc, diễn đạt tốt, các ý liên kết hợp lí.

 LONG AN:

Anh / Chị suy nghĩ  gì về lời tâm sự của một người đã vươn lên từ bất hạnh:

 “Tôi đã khóc vì không giày để đi, cho đến khi tôi nhìn thấy một người không còn chân để mang giày” (Helen Keller)

ĐÁP ÁN:

YÊU CẦU CHUNG:

- Bài  viết hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu từng luận đề, lập luận chặt chẽ, lí lẽ có sức thuyết phục, dẫn chứng tiêu biểu.

- Thể hiện tư duy chững chạc, mang nét riêng khá rõ.

- Văn phong mạch lạc, trôi chảy. Có kết hợp giữa tính trí tuệ khá sắc sảo với chiều sâu cảm xúc.

- Không chấm theo định lượng kiến thức. Chú ý cách trình bày. Điểm chấm lẻ đến 0,25. Điểm chung không làm tròn số.

YÊU CẦU CỤ THỂ

* Yêu cầu luận đề : Nhận thức đúng về bản thân, đồng loại sẽ bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm đúng trong xử thế.

* Bố cục có thể linh hoạt nhưng phải chặt chẽ trong lập luận :

- Phận Đặt vấn đề định hướng đúng luận đề và tạo được ấn tượng.

- Phần Giải quyết vấn đề trình bày thuyết phục các nội dung :

+ Giải thích ý nghĩa lời nói và nâng ý nghĩa khái quát vấn đề.

+ Bình luận thấu đáo về “Tu thân, Xử thế”.

+ Có một vài dẫn chứng xác đáng.

- Phần Kết thúc vấn đề khẳng định thái độ đúng và đề ra tự nhiên, hợp lí về phương hướng tu dưỡng bản thân.

CÀ MAU:

Nhà văn Nga Sê - Khốp nói: “Con người càng phát triển cao về trí tuệ và đạo đức thì càng tự do và cuộc sống càng đem lại cho anh ta nhiều thích thú hơn”.

Suy nghĩ của anh (chị) về câu nói trên.

ĐÁP ÁN:

I. Yêu cầu chung:

- Biết vận dụng linh hoạt và sáng tạo các thao tác nghị luận trong việc tổ chức bài văn nghị luận xã hội.

- Làm sáng tỏ tư tưởng của đề bằng các thao tác nghị luận thích hợp.

- Nêu được suy nghĩ về sự học tập, rèn luyện và tu dưỡng của mỗi người để trở thành người có ích và cuộc sống có ý nghĩa.

II. Yêu  cầu cụ thể:

1. Nội dung: Thí sinh có thể trình bày một số ý sau:

* Làm rõ ý nghĩa câu nói:

- Sự phát triển cao về trí tuệ và đạo đức của con người.

- Sự tự do và  nhiều thích thú từ cuộc sống đem lại.

- Mối quan hệ của sự phát triển về trí tuệ và đạo đức của con người với sự tự do và nhiều thích thú từ cuộc sống đem lại.

* Ý nghĩa vấn đề:

- Việc học tập, rèn luyện, tu dưỡng về trí tuệ và đạo đức là rất cần thiết.

- Phấn đấu để có được sự tự do và phát hiện, khám phá nhiều thích thú từ cuộc sống.

2. Hình thức:

- Bố cục chặt chẽ, khoa học.

- Diễn đạt mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc.

- Biết dùng dẫn chứng chính xác, sinh động.

- Chữ viết cẩn thận.

III. Biểu điểm:

* Điểm 8: Đáp ứng tốt những yêu cầu trên.

Bài làm sâu sắc, sáng tạo.

Diễn đạt mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc. Chữ  viết cẩn thận.

* Điểm 6: Đáp ứng tốt các yêu cầu trên. Có thể còn thiếu sót nhỏ.

Diễn đạt mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc. Chữ viết cẩn thận.

Có lỗi nhỏ  về diễn đạt.

* Điểm 4: Đáp ứng ½  những yêu cầu trên.

Diễn đạt khá. Chữ viết cẩn thận

Có một vài lỗi diễn đạt.

* Điểm 2 : Bài viết còn nhiều thiếu sót.

Diễn đạt thiếu mạch lạc.

Có nhiều lỗi diễn đạt.

* Điểm 0 : Bài làm bỏ trắng hoặc quá sơ sài

AN GIANG:

Tình bạn

Hai người bạn đi trên đường vắng vẻ. Đến một đoạn, họ có một cuộc tranh luận khá gay gắt và một người đã không kìm chế được giơ tay tát vào mặt bạn mình. Người kia bị đau nhưng không hề nói một lời. Anh viết trên cát: "Hôm nay, người bạn thân nhất của tôi đã tát vào mặt tôi".

Họ tiếp tục đi. Đến một con sông, họ dừng lại và tắm ở đấy.

Anh bạn kia không may bị vọp bẻ và suýt chết đuối, may mà được người bạn cứu. Khi hết hoảng sợ, anh viết lên đá: "Hôm nay, người bạn thân nhất đã cứu sống tôi".
              Anh bạn kia ngạc nhiên hỏi: "Tại sao khi tôi đánh anh, anh viết trên cát, còn bây giờ anh lại viết trên đá?"

Mỉm cười, anh trả lời: "Khi một người bạn làm chúng ta đau, chúng ta hãy viết điều gì đó trên cát, gió sẽ thổi bay chúng đi cùng với sự tha thứ... Và khi có điều gì đó to lớn xảy ra, chúng ta nên khắc nó lên đá như khắc sâu vào ký ức của trái tim, nơi không ngọn gió nào có thể xoá nhòa được...”
              Hãy học cách viết trên cát và trên đá.

                                                                                   ( Theo Hạt giống tâm hồn – NXB Trẻ )

Anh/ chị có suy nghĩ gì về câu kết của văn bản trên.

ĐÁP ÁN

I. Yêu cầu về kỹ năng:

- Biết kết hợp các thao tác lập luận để làm bài văn nghị luận xã hội

- Bố cục chặt chẽ, ý kiến rõ ràng, thuyết phục

- Diễn đạt lưu loát, văn giàu hình ảnh, có cảm xúc

- Không mắc lỗi diễn đạt

II. Yêu cầu về kiến thức:

Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau miễn là đáp ứng được những ý chính sau :

- Hãy biết tha thứ cho những lỗi lầm của người khác

- Hãy học cách biết ơn, tri ân với những người đã giúp đỡ mình trong cuộc sống

- Rút ra bài học cho bản thân.

BIỂU ĐIỂM:

- Điểm 8: Đáp ứng tốt các yêu cầu nêu trên, khuyến khích những bài viết có sáng tạo

- Điểm 6: Đáp ứng phần lớn các yêu cầu nêu trên, mắc một vài lỗi diễn đạt không đáng kể.

- Điểm 4: Đáp ứng khoảng một nửa các yêu cầu nêu trên

- Điểm 2: Viết lan man, mắc nhiều lỗi diễn đạt

- Điểm 0: Bỏ giấy trắng.

ĐỒNG THÁP:

                      Anh / chị nghĩ như thế nào về câu nói:

    “Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố”

                                         ( Trích Nhật ký  Đặng Thuỳ Trâm)

ĐÁP ÁN:

I.Yêu cầu chung:

1. Thí sinh phải nắm được vấn đề chính cần nghị luận của mỗi câu, từ đó trình bày được khả năng hiểu, phân tích, đánh giá của thí sinh qua từng câu.

2. Bài làm phải rõ ràng về bố cục, mạch lạc và có cảm xúc trong diễn đạt, lập luận chặt chẽ, có sức thuyết phục.

3. Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau. Khuyến khích cho điểm tối đa những bài làm sáng tạo, văn viết hay, độc đáo.

4. Điểm từng câu cũng như toàn bài cho đến 0,25- không làm tròn số. Cho điểm 0 khi lạc đề hoàn toàn hoặc bỏ giấy trắng.

II. Yêu cầu cụ thể:

Câu 1:

1. Làm rõ ý tưởng của câu nói :

-          giông tố ở đây dùng để chỉ cảnh gian nan đầy thử thách hoặc việc xảy ra dữ dội .

-          Câu nói khẳng định: cuộc đời có thể trải qua nhiều gian nan nhưng chớ cúi đầu trước khó khăn, chớ đầu hàng thử thách, gian nan.

1. Bình luận về câu nói trên :

-          Câu nói trên là tiếng nói của một lớp trẻ sinh ra và lớn lên trong thời đại đầy bão táp, sống thật đẹp và hào hùng.

-          Câu nói thể hiện một quan niệm nhân sinh tích cực : sống không sợ gian nan , thử thách , phải có nghị lực và bản lĩnh.

-          Câu nói muốn nhấn mạnh : gian nan là thử thách của cuộc đời, con người được tôi luyện trong thử thách sẽ trưởng thành.

1. 3.    Bày tỏ  suy nghĩ về quan niệm sống và hướng tu dưỡng, hành động của bản thân.

Gợi ý cho điểm :

-          Điểm 7-8: Trình bày đầy đủ, rõ ràng, thuyết phục vấn đề cần nghị luận. Chọn được cách giải quyết vấn đề một cách độc đáo. Văn có giọng điệu riêng, hấp dẫn và trôi chảy.

-          Điểm 5-6: Bài viết đầy đủ, rõ ràng nhưng còn hạn chế về thao tác nghị luận .

-          Điểm 4: Cơ bản trình bày tốt những vấn đề trung tâm, nhưng còn rối trong hành văn.

-          Điểm 3-4: So với mức điểm trên bài làm còn phạm nhiều lỗi.

-          Điểm 1 : Bài viết yếu nhiều phương diện.

HẬU GIANG:

Nhà văn Vích-to Huy-gô đã nói: “Trên đời này chỉ có một thứ mà ta phải cúi đầu thán phục đấy là thiên tài, và chỉ có một thứ mà ta phải quỳ gối tôn trọng đấy là lòng tốt”.

Hãy bình luận ý kiến trên.

Đáp án

I - Yêu cầu về kĩ năng:

-          Học sinh biết vận dụng tổng hợp các thao tác nghị luận trong văn nghị luận như giải thích, phân tích, chứng minh, so sánh, bác bỏ, bình luận.

-          Biết trình bày luận điểm đối với vấn đề nghị luận.

-          Biết kết hợp hiểu biết trong sách vở và vốn sống.

-          Trình bày rõ ràng, sạch đẹp, văn phong phù hợp với kiểu bài.

-          Tư liệu dẫn chứng: trong văn chương và thực tế cuộc sống.

II - Yêu cầu về kiến thức:

1. Giải thích:

-          Thiên tài: tài năng lớn.

-          Lòng tốt: lòng nhân ái.

-          Cúi đầu thán phục: sự ngưỡng mộ.

-          Quỳ gối, tôn trọng: lòng kính trọng.

2. Luận bàn:

1. a.    Vì sao phải cúi đầu thán phục trước thiên tài:

-          Tài năng sẽ làm cho đời sống con người được nâng cao, xã hội ngày càng phát triển, nhân loại ngày càng tiến bộ.

-          Nhưng nếu tài năng sử dụng không đúng chỗ sẽ phá hủy cả thế giới (có tài mà không có đức).

1. b.    Vì sao phải quỳ gối tôn trọng trước lòng nhân ái:

-          Lòng nhân ái sẽ làm cho con người biết yêu thương nhau, giúp đỡ nhau trong cuộc sống, làm cho con người có niềm tin và ý chí vươn lên để cuộc sống có ý nghĩa hơn.

-          Lòng nhân ái sẽ mang lại niềm vui, niềm hạnh phúc cho con người, thế giới sẽ sống trong hòa bình. (Bill Gates – chủ tịch Microsoft đã dành gần hết tài sản của mình đóng góp vào quỹ từ thiện…).

1. c.    Mối quan hệ giữa thiên tài và lòng nhân ái:

Vì sao trước thiên tài ta chỉ cúi đầu thán phục, còn trước lòng tốt ta phải quỳ gối tôn trọng.

 Biểu điểm

 Điểm 8: Bài làm tỏ ra vững vàng trong việc vận dụng các thao tác lập luận, phong cách nghị luận, nắm chính xác vấn đề, lập luận thuyết phục, xoáy vào trọng tâm, văn giàu chất suy tư, có nhiều phát hiện sâu sắc. Diễn đạt tốt, chữ sạch, rõ.

Điểm 6: Bài làm xác định đúng vấn đề và phương pháp nghị luận, có những ý kiến chính xác, những phân tích sâu sắc. Tuy nhiên, có thể chưa thật toàn diện, văn khá, chữ viết sạch, diễn đạt khá.

Điểm 4: Bài làm tỏ ra có hiểu định hướng đề bài, xác định đúng vấn đề nghị luận. Tuy nhiên, lập luận chưa toàn diện, văn viết được, chữ rõ ràng.

Điểm 2: Bài làm tỏ ra chưa nắm định hướng, còn mơ hồ về vấn đề, lí giải chưa thuyết phục, diễn đạt vụng về.

Điểm 0: Sai lạc cả nội dung và phương pháp.

KIÊN GIANG

“Dân tộc nhỏ phải có con dao lớn”

(Đa-gét-xtan của tôi – Ra-xun Gam-za-top)

Ý kiến trên gợi cho anh (chị) suy nghĩ gì về vị thế của dân tộc Việt Nam trong tiến trình hội nhập thế giới.

1. Yêu cầu chung:
   1. Nắm vững nội dung và yêu cầu của đề.
   2. Biết vận dụng kết hợp một số thao tác tư duy trong lập luận.
   3. Diễn đạt, dùng từ trong sáng, đúng nghĩa.
   4. Bố cục rõ ràng, chặt chẽ.
   5. Yêu cầu cụ thể: cần làm nổi bật những trọng tâm sau khi nêu suy nghĩ:

* Nội dung nghị luận:

1. a.    Nêu đôi nét hiểu biết về tác giả, tác phẩm.

(Ý này học sinh có thể không nêu được nhưng phải hiểu đúng ý nghĩa câu nói)

b. Giải thích:

- Dân tộc nhỏ: hiểu đúng về dân tộc mình, mặt mạnh, mặt yếu. Vị thế đang ở đâu.

- Con dao lớn: tầm nhìn, phương pháp tư duy.

c. Bình luận:

c1: Ý kiến của Ra-xun-gam Za-top rất xác đáng: một dân tộc muốn phát triển phải biết mình, biết người.

c2. Phải tạo được tâm thế tự tin để hội nhập.

c3. Có khát vọng lớn, tầm nhìn xa, không tách rời nguồn cội, kiên trì, bền bỉ. Biết tiếp nhận tinh hoa thời đại, biết chối bỏ những gì không phù hợp.

c4. Phê phán kiên quyết những gì đang cản trở con đường phát triển của đất nước (tham nhũng, bệnh thành tích, nói một đường làm một nẻo…)

c5. Nhanh chóng khẳng định giá trị (thương hiệu dân tộc) trên trường quốc tế.

* Biểu điểm: Tổng cộng 8 điểm

Ý a + b: 3 điểm.

Ý c: 5 ý nhỏ, mỗi ý 1 điểm.

TRÀ VINH

HAI HẠT GIỐNG

            Có hai hạt thóc nọ được giữ lại để làm hạt giống cho vụ sau vì cả hai đều là những hạt giống tốt, đều to khỏe và chắc mẩy.

            Một hôm, người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó. Hạt thứ nhất nhủ thầm “ Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng. Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trong đất. Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi lý tưởng để trú ngụ ”. Thế là nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó.

            Còn hạt thóc thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất. Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới.

            Thời gian trôi qua, hạt thóc thứ bị héo khô nơi góc nhà vì nó chẳng được nhận nước và ánh sáng. Lúc này chất dinh dưỡng chẳng giúp ích gì được cho nó cả. Nó chết dần chết mòn. Trong khi đó hạt thóc thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó lại mọc lên cây lúa vàng óng, trĩu hạt. Nó lại mang đến cho đời những hạt thóc mới …

                                                                                    ( Theo hành trang vào đời, NXB Lao động – xã hội)

            ĐÁP ÁN:

Suy nghĩ của anh (chị) sau khi đọc xong câu chuyện trên.

1. Giải thích ý nghĩa của câu chuyện :

Câu chuyện đưa ra hai sự chọn lựa sống trong cuộc đời :

-        Sống ích kỷ, khép mình trong lớp vỏ cố hữu của bản thân.

-        Sống vị tha, hòa mình với cuộc đời, cống hiến cho đời.

→  Sống khép mình sẽ làm cho bản thân bị mục nát một cách vô nghĩa ; hòa mình với cuộc đời sẽ mang đến niềm vui cho bản thân và mọi người.

1. Phát biểu suy nghĩ của mình về ý nghĩa câu chuyện trên.

-          Câu chuyện là lời khuyên con người đừng bao giờ tự khép mình trong lớp vỏ chắc chắn để cố giữ sự nguyên vẹn vô nghĩa của bản thân mà hãy can đảm bước đi, âm thầm chịu nát tan để góp cho cánh đồng của cuộc đời những niềm vui mới (liên hệ thực tế ).

-          Từ xưa, trong các cuộc chiến tranh giữ nước, nhiều người anh hùng đã hy sinh hạnh phúc, tuổi xuân để cống hiến trọn vẹn cho quê hương để hôm nay đất nước được hòa bình. Đó là truyền thống quý báu được kết tinh từ bao thế hệ cho đến ngày nay.

-          Ngày nay, thế hệ chúng ta cần tiếp nối truyền thống ấy, lựa chọn cho mình cách sống đẹp, có ý  nghĩa, có ích cho gia đình và xã hội.

-          Là học sinh, cần xác định cho mình một mục đích, lý tưởng sống tốt đẹp : mình vì mọi người, mọi người vì mình, cố gắng phấn đấu để đóng góp được nhiều hơn, tốt hơn cho đất nước, dân tộc.

THANG ĐIỂM

-          Điểm 8 : đáp ứng tốt các yêu cầu của đáp án

-          Điểm 6 : đáp ứng hơn ½ yêu cầu của đáp án. Có thể còn vài sai sót nhỏ về diễn đạt.

-          Điểm 4 : nêu được 1/2 yêu cầu đáp án. Còn vài sai sót về diễn đạt.

-          Điểm 2 : nêu được 1/3 yêu cầu đáp án. Còn sai sót về diễn đạt.

-          Điểm 0 : hoàn toàn lạc đề.

VĨNH LONG

Có nhiều ý kiến cho rằng: “Thanh niên ngày nay chưa trang bị kỹ năng sống cho bản thân”

                        Anh (chị) có đồng tình với ý kiến trên?

1.                          I.    Yêu cầu chung:

_ Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh; tránh tình trạng đếm ý cho điểm.

_ Giám khảo cần chủ động và linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm.

_ Tinh thần chung nên sử dụng nhiều mức điểm một cách hợp lý (từ 0 đến 20). Đặc biệt khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo.

_ Việc chi tiết hóa điểm số so với biểu điểm phải đảm bảo không sai lệch với hướng dẫn và được thống nhất trong hội đồng thi.

1.                        II.    Yêu cầu cụ thể:

 Câu 1: (8 điểm)

               1.Yêu cầu về kỹ năng:

               Biết cách làm một bài nghị luận xã hội, diễn đạt mạch lạc, lưu loát, lập luận chặt chẽ, thuyết phục. Bố cục rõ ràng không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.

               2.Yêu cầu về kiến thức:

               Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song phải đảm bảo các ý cơ bản sau đây:

               a.Giải thích thế nào là kỹ năng sống.

               b. Phân tích những biểu hiện của kỹ năng sống: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng tự khám phá bản thân…

               c. Bình luận:

                           _Ý nghĩa và tầm quan trọng của việc trang bị kỹ năng sống đối với thanh niên, học sinh.

                           _ Hạn chế của việc thiếu kỹ năng sống

                           _ Thanh niên cần trang bị kỹ năng sống để thích ứng với thời đại hiện nay, hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn…

                           _ Có thể dùng lập luận bác bỏ ý kiến của đề: Thanh niên ngày nay đã được trang bị kỹ năng sống (Giám khảo linh hoạt trong cách chấm điểm)

               3. Cách cho điểm:

                           _ Điểm 8: Bài làm đáp ứng các yêu cầu nêu trên. Văn viết mạch lạc, lập luận chặt chẽ. Có thể mắc một vài sai sót nhỏ về diễn đạt.

                           _ Điểm 6: Bài làm trình bày khoảng 2/3 các yêu cầu nêu trên. Văn viết rõ ràng, lập luận chặt chẽ. Có thể mắc sai sót nhỏ về diễn đạt

                           _ Điểm 4: Bài làm trình bày khoảng  1/2 các yêu cầu nêu trên. Văn được, có lý lẽ, biết lập luận. Còn mắc sai sót nhỏ về diễn đạt.

                           _ Điểm 2: Trình bày thiếu ý hoặc còn sơ sài. Mắc nhiều lỗi diễn đạt, ngữ pháp, chính tả.

                           _ Điểm 0: Hoàn toàn lạc đề

BẠC LIÊU

        “ Duy chỉ có gia đình, người ta mới tìm được chốn nương thân để chống lại tai ương của số phận ”.

                                                                                                             (Euripides)

Anh (chị) nghĩ thế nào về câu nói trên?

HƯỚNG DẪN CHẤM

1. Yêu cầu về kĩ năng:(2 điểm)

-          Nắm vững cách làm bài nghị luận xã hội: giải thích một vấn đề xã hội.

-          Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, mạch lạc.

-          Dẫn chứng chính xác, chọn lọc.

-          Văn trong sáng, giàu cảm xúc, có tính sáng tạo.

-          Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.

1. Yêu cầu về kiến thức:(6 điểm)

-          Giải thích được câu nói:  “Tại sao chỉ có nơi gia đình, người ta mới tìm được chốn nương thân để chống lại tai ương số phận ?” Vì gia đình là giá trị bền vững và vô cùng to lớn không bất cứ thứ gì trên cõi đời này sánh được và cũng như không có bất cứ vật chất cũng như tinh thần nào thay thế nổi ?” (2 điểm)

-          Đánh giá được tính đúng đắn của câu nói, dùng dẫn chứng phù hợp để làm sáng tỏ vấn đề. (2 điểm)

    +  Con người không bao giờ có hạnh phúc nếu thiếu mái ấm gia đình.(1 điểm)

    + Chỉ có gia đình là cái nôi hạnh phúc của con người từ bao thế hệ. (1 điểm)

-          Thấy được ý nghĩa sâu sắc của câu nói: Gia đình mang lại giá trị hạnh phúc vĩnh cửu cho con người. Con người sau bao nhiêu năm lầm lũi tìm kiếm các giá trị bền vững, có khi lầm lạc để rồi cuối cùng sau bao nhiêu công sức, sau không ít đỗ vỡ, mất mát để đi đến xác tín được giá trị vĩnh hằng của hạnh phúc là từ mái ấm gia đình vì nơi đó con người mới có thể tìm được chốn nương thân.( 2 điểm)

BẾN TRE

            Trong bài Con đường trở thành kẻ sĩ hiện đại, Nguyễn Khắc Viện có viết:

                         […]

            “Thế nào là nhân? Cả đạo Nho xoay quanh một chữ. Nhân là tính người, khác với thú vật. Nhân là tình người, nối kết người này với người khác. Có tự kiềm chế, khắc kỉ, khép mình vào lễ nghĩa mới nên người. Có mở rộng tầm nhìn, lấy “văn” mà tô đẹp mới thành người. Có gắn bó với người khác thì mói thật là người. Có thấu hiểu bản thân, tri thiên mệnh mới là con người trưởng thành.

            Nhân việc Viện Hàn lâm Pháp tặng giải thưởng năm 1992, có người chê trách tôi đã từng thay đổi ý kiến nhiều lần. Đúng, thời thế biến chuyển, tôi có thay đổi chính kiến, nhưng không hề thay đổi đạo lý. Đã gọi là đạo lý, không thể xa vời dù là chốc lát. Không vì giàu sang mà sa đọa, không vì nghèo khó mà xa rời, không khuất phục trước uy quyền, thời buổi nào cũng giữ được đường đi.

            Có thể liên minh chính trị với quỷ, chỉ kết bạn với người có “đạo”, dù là “đạo” khác. Liên minh chỉ nhất thời, nghĩa bạn là lâu dài.

            Đóng góp phần mình cho cuộc đấu tranh cứu nước, xây dựng dân chủ, khoa học nhân văn  là ba bước đường tôi đã lựa chọn. Đạo là con đường. Nhân văn là tìm hiểu con người về cả ba mặt sinh học – xã hội – tâm lý để cố luyện mình theo ba hướng: dưỡng sinh (thầy Khổng bỏ qua mặt này), xử thế, tu thân (Mác xem nhẹ mặt này).

Không nhìn lên trời, không nghĩ đến những gì xảy ra khi chết, không thấy cần thiết biết có thần linh hay không có, không tìm tuyệt đối, không mong trở về với Chúa, thoát khỏi vòng luân hồi, chỉ mong làm con người cho ra người (…)”.

            Anh (chị) suy nghĩ thế nào về lối sống trên của Nguyễn Khắc Viện?

ĐÁP ÁN

            Học sinh có thể trình bày theo cách riêng, nhưng cần thể hiện được:

                        1. Hiểu biết khái quát về Nguyễn Khắc Viện:

-Một nhà hoạt động chính trị - xã hội, nhà nghiên cứu văn hóa và tâm lý – y học – giáo dục, một người xuất thân từ gia đình có truyền thống Nho học nhưng lại có điều kiện thâm nhập, tiêm nhiễm sâu sắc nền văn hóa Pháp – văn hóa tư sản.

-Quan điểm rất thoáng đối với Nho học: không hoàn toàn bác bỏ giáo lý Khổng Tử, mà biết tiếp thu theo kiểu (gạn đục khơi trong), vận dụng phù hợp với đặc điểm thời cuộc.

-Phương châm sống, lý tưởng sống cao đẹp của tác giả đối với thời cuộc của đất nước, dân tộc.

                        2.Thái độ tác giả đối với đạo Nho

            -Thấy được những mặt tích cực của tư tưởng Nho giáo (đối nhân xử thế, đạo làm người, tu thân, lập chí). Bàn luận vấn đề trong sự đối sánh với những học thuyết khoa học khác về con người và xã hội.

            -Vấn đề “làm con người cho ra người” chính là đạo làm người, liên quan đến chữ “Nhân”, được tác giả nêu lên không phải để luận về lý “tam cương, ngũ thường”, hay để phê phán mà để nói đến khả năng, tác dụng giáo dục đạo lý của nó: đạo làm người.

                        3.Thái độ, lý tưởng sống tích cực của tác giả

            -Chỉ ra khả năng của “Nhân” trong việc giúp con người tu thân, lập chí, biết hạn chế dục vọng, xa lìa cái ác, cái xấu.

            -Khẳng định: lấy chính trị làm phương châm sống chỉ là nhất thời, lấy tình người làm mục đích sống mới là lâu dài, cao đẹp.

            -Xác định phương châm hành động: “Không nhìn lên trời …mong làm con người cho ra người”

            +Sống với thực tế, thực tại

            +Biết phán xét mọi hiện tượng, vấn đề của cuộc sống ở tính linh hoạt, đa dạng, đa chiều của nó, không cực đoan, cứng nhắc.

            +Biết lập chí, tu thân, lấy đạo làm người, tình người là nguyên tắc sống cao nhất, duy nhất.

            (Tùy theo tình hình thực tế bài làm của học sinh, giáo viên linh hoạt chấm điểm)   

TIỀN GIANG

  Nhà văn V.Huygô từng nói:  “Trên đời này chỉ có một thứ mà ta phải cúi đầu thán phục, đó là tài năng và chỉ có một thứ mà ta phải quỳ gối tôn trọng, đó là lòng tốt”. 

          Suy nghĩ của anh/chị về câu nói trên.   

I- Yêu cầu kỹ năng: 

          -  Nắm vững và vận dụng tốt kỹ năng làm bài nghị luận xã hội, bố cục cân đối, ý tứ mạch lạc, chặt chẽ. 

          - Diễn đạt lưu loát, sáng sủa. Không mắc lỗi dùng từ, đặt câu, lỗi chính tả, chữ viết  nếu không đẹp thì cần phải rõ ràng dễ đọc. 

II  - Yêu cầu cụ thể

          Học sinh có thể có nhiều cách trình bày và lí giải khác nhau, song cần bám sát vào yêu cầu của đề bài. Đại thể, cần trình bày được các ý cơ bản như sau:

     1. Lí giải vấn đề

- “Tài năng: : Khả năng đặc biệt, sự khéo léo hơn người, trí sáng tạo vượt bậc”. “Lòng tốt: tấm lòng vị tha khoan dung và nhân hậu. Đây là hai phẩm chất đặc biệt quý giá ở con người, thuộc hai lĩnh vực trí tuệ và tâm hồn của con người.

          - “Quỳ gối tôn trọng”, “cúi đầu thán phục” là cách nói hình ảnh thể hiện thái độ đánh giá cao nhất đối với những phẩm chất quý giá của con người. Đồng thời cũng bộc bộ một quan niệm về cách đánh giá con người. Đó là sự đề cao,  coi trọng tôn vinh những gì đẹp đẽ trong trí tuệ và phẩm chất của con người.

          - Vì sao phải cúi đầu thán phục với tài năng: Vì tài năng là biểu hiện cao nhất của khả năng trí tuệ ở con người, là điều kiện tốt nhất để con người khẳng định giá trị bản thân và đóng góp cho cuộc sống chung của cả cộng đồng. Đối diện với tài năng ta không chỉ được chiêm ngưỡng thán phục mà còn được mở rộng tầm hiểu biết nâng cao nhận thức để tự hoàn thiện bản thân. 

          - Vì sao phải quỳ gối tôn trọng với lòng tốt. Vì lòng tốt xét đến cùng là sự hy sinh dâng hiến cho người, cho đời. Những nỗ lực vì người khác bao giờ cũng đáng tôn trọng. Những nỗ lực vì người khác xuất phát từ lòng tốt càng đáng để tôn vinh.

      2. Cảm nhận của bản thân 

          - Câu nói của nhà văn lớn V.Huygô đã gợi cho em con đường để mình vươn tới. Chưa đủ tài năng thì cách tốt nhất là làm tốt công việc của mình, sống hướng thiện, có trách nhiệm và đừng bao giờ vô cảm.

III- Tiêu chuẩn cho điểm:  

–          Điểm 8.0: Trình bày đủ các ý trên, văn viết giàu cảm xúc, dẫn chứng chính xác, phong phú, mắc ít lỗi diễn đạt.  

–          Điểm 6,0: Trình bày đủ các ý trên, văn viết trôi chảy, có thể mắc vài lỗi diễn đạt.  

–          Điểm 4.0: Tỏ ra hiểu đề nhưng còn lúng túng trong cách triển khai.

–          Trình bày được khoảng phân nửa số ý. Văn viết rõ ràng, mắc một số lỗi diễn đạt. 

–          Điểm 2.0: Trình bày sơ lược, văn viết lủng củng, mắc nhiều lỗi diễn đạt.